Web sitelerinde Schema (yapılandırılmış veri): arama motorlarına ve yapay zekâya rehberlik etmek

İnsanlar bir web sayfasına baktığında bir yazının "ürün fiyatı", diğerinin "müşteri değerlendirmesi", alttaki adresin ise "fiziksel mağaza konumu" olduğunu saniyeler içinde anlar. Ancak arama motoru botları ve yapay zekâ modelleri için bir web sayfası, ilk bakışta düz metin yığınıdır.

Sayfanızdaki verileri algoritmaların doğrudan anlayacağı ortak bir dile dönüştüren teknolojiye Schema (yapılandırılmış veri / structured data) denir. Schema kullanmak, Google arama sonuçlarında yıldızlı puanlar, fiyat etiketleri ve ürün stok durumları gibi zengin sonuçlar (rich results) kazanmanın yoludur ve tıklama oranını artırır.

Schema (JSON-LD) nedir ve nasıl çalışır?

Schema.org; Google, Microsoft (Bing), Yahoo ve Yandex tarafından web üzerindeki bilgileri standartlaştırmak amacıyla kurulmuş ortak bir veri sözlüğüdür.

Google'ın önerdiği biçim JSON-LD (JavaScript Object Notation for Linked Data)'dir. Bu biçim, sayfa tasarımını veya görünür metni bozmadan, sitenin HTML kaynak koduna görünmez bir bilgi katmanı olarak eklenir.

İşletmeler için en kritik schema türleri

Web sitenizin faaliyet alanına göre eklenmesi gereken temel şema türleri:

1. Organization ve LocalBusiness

Şirketinizin adı, logosu, çalışma saatleri, müşteri hizmetleri telefonları ve sosyal medya hesapları tanımlanır; Google bu bilgileri bilgi paneliyle (Knowledge Panel) eşleştirmekte kullanır.

2. Product ve Offer (e-ticaret ve katalog)

Ürünün güncel fiyatı, para birimi, stok durumu (InStock), iade koşulları ve kullanıcı yorum puanları arama sonuçlarında görünebilir. Kullanıcı daha siteye girmeden aradığı ürünü stokta görüp tıklar.

3. FAQPage (sıkça sorulan sorular)

Sayfanızdaki soru-cevap bloklarını makineye soru-cevap olarak tanıtır. Google 2023'ten beri SSS zengin sonucunu (arama sonucunun altında açılan sorular) çoğu site için göstermiyor; ama işaretleme, yapay zekâ araçlarının soruları ve cevapları doğru eşleştirmesine hâlâ yardımcı oluyor.

4. Article ve BlogPosting

İçeriğin yazarı, yayınlanma tarihi, güncellenme zamanı ve ana görseli netleştirilir. Google'ın "deneyim, uzmanlık, otorite, güvenilirlik" (E-E-A-T) değerlendirmesine yardımcı sinyaller sunar.

Örnek JSON-LD kodu: bir işletme şeması nasıl görünür?

Web sitenizin <head> etiketleri arasına yerleştirilen basit bir LocalBusiness örneği:

<script type="application/ld+json">
{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "ProfessionalService",
  "name": "Örnek Dijital Yazılım & Web Tasarım",
  "image": "https://ornek.com/logo.png",
  "url": "https://ornek.com",
  "telephone": "+902120000000",
  "priceRange": "₺₺₺",
  "address": {
    "@type": "PostalAddress",
    "streetAddress": "Bağdat Caddesi No:100",
    "addressLocality": "Kadıköy",
    "addressRegion": "İstanbul",
    "postalCode": "34710",
    "addressCountry": "TR"
  },
  "openingHoursSpecification": {
    "@type": "OpeningHoursSpecification",
    "dayOfWeek": [
      "Monday",
      "Tuesday",
      "Wednesday",
      "Thursday",
      "Friday"
    ],
    "opens": "09:00",
    "closes": "18:00"
  }
}
</script>

Schema işaretlemesinin yapay zekâ (GEO) için önemi

ChatGPT Search, Perplexity ve Gemini gibi araçlar interneti anlık tararken serbest metindeki belirsizliği çözmek zorundadır. JSON-LD ile işaretlenmiş bir sayfada ise:

1. İşletmenin sunduğu hizmeti ve fiyat aralığını açıkça tanımlanmış veri olarak okurlar.
2. "İstanbul'da hafta sonu açık kuyumcular" veya "kurumsal web yazılımı yapan ajanslar" gibi sorgularda şemadaki çalışma saatlerini ve hizmet kategorilerini kullanarak işletmeyi doğru eşleştirebilirler.

Sıkça sorulan sorular

Schema işaretlemesi yapmak sıralamayı doğrudan 1. sıraya taşır mı?

Hayır, tek başına sıralama faktörü değildir. Ancak zengin sonuç kazandığında arama sonucunuz daha dikkat çekici olur ve tıklama oranı yükselir; içeriğinizin makineler tarafından doğru anlaşılmasını da sağlar.

Sitemde şema hatalarını nasıl kontrol edebilirim?

Google'ın ücretsiz "Zengin Sonuçlar Testi" (Rich Results Test) ve Schema.org Validator araçlarına sayfa adresinizi yazarak kodlarınızın geçerli olup olmadığını ve hangi zengin sonuçlara uygun olduğunu görebilirsiniz.

Şema kurulumu SEO kurulumu hizmetimizin bir parçası.

İlgili yazılar: GEO nedir? Yapay zekâ arama motorlarında önerilen marka olma rehberi, Yerel SEO ve Google Haritalar: bölgesel aramaları doğrudan ciroya dönüştürme rehberi, Arama niyeti (search intent) odaklı içerik: ziyaretçiyi müşteriye dönüştüren blog ve SSS mimarisi.